q=Q/Qmax - modda yoki energiyaning nisbiy sarfi;
Q va Qmax- modda yoki energiyaning o‘tayotgan va maksimal sarf miqdorlari;
S=Y/Ymax- rostlovchi organning nisbiy surilishi va uning surilishi mumkin bo‘lgan maksimal qiymati.
Rostlovchi organlar quyidagi kattaliklarga asosan baholanadi:
Rostlash diapazoni, rostlovchi organ zatvorining ikki eng chetki holatlariga surilganda modda nisbiy sarfining o‘zgarishiga ko‘ra;
Surish kuchi – rostlovchi organni bir holatdan ikkinchi holatga o‘tkazish (surish) uchun kerak bo‘ladigan kuchiga ko‘ra baholanadi.Misol
5.1.1-rasm. Lentali ta’minlagichning texnologik sxemasi tariqasida lentali ta‘minlagichning ishini texnologik avtomatlashtirish ob‘ektida rostlovchi organ sifatida ko‘rib chiqish mumkin (5.1.1-rasm).Bu holda maxsulot oqimini rostlovchi qopqoqni ko‘tarilish balandligini o‘zgarishi natijasida rostlash mumkin (oqim qalinligi –h). Qopqoqning surilishi va oqimning xajmini ortishi bir vaqtning o‘zida tez amalga oshadi. SHuning uchun bu rostlovchi organ inersiyaga ega emas. Lekin boshqarish organigacha rostlovchi ta‘sir ma‘lum kechikish bilan etib boradi.
Oqimlarni klapan, surgich qopqoqlar yordamida rostlashda chiqish kattaligi (rostlovchi organ) ularning ochilish darajasiga qarab o‘zgaradi (rostlovchi organning chiqish koordinatasi):
Qp=f( l p.o)
5.1.2-rasm.
Bu erda Lp.o - rostlovchi organning ochilish koordinatasi rostlovchi organning ochilish darajasini har akterlovchi kattalik.
lp.o
Sт Sш.н
, lp.o
т ,
ш.н
(5.1.4)
L p.o kattaligi S t - to‘sqichning ishchi holati qiymatini yoki to‘sqichni aylanish burchagi qiymatini ularning shartli nominal qiymati- Ssh.n yoki sh.n ga nisbati bilan aniqlanadi.Rostlanuvchi oqim Q p ning Q n nominal qiymatga nisbati shartli o‘tish q p.o kattaligi xisoblanadi.
qp.o Qp / Qн , qp.o Qp / Qш
Bu holda uzatish koeffitsienti
kp.o
qp.o
lp.o
5.1.3-rasm. Rostlanuvchan va rostlanmaydigan klapanga ega bo’lgan murakkab rostlovchi organ.
Agar tizimda rostlanuvchan va rostlanmaydigan qurilma mavjud bo‘lsa, bu holda har bir element alohida funksional va algoritmik bo`g`inko‘rinishida berilishi lozim. Rostlovchi organning uzatish funksiyasi sistemaning ekvivalent
uzatish funksiyasidan olinadi. Klapanli rostlash organlar uchun
Wpo ( p) k , chunki
ular inersiyasiz elementlar xisoblanadi.Rostlovchi ventillar va to‘sqichlar shtokning surilishi ochilish va yopilishlari uchun, ma‘lum vaqt talab qiladi.
5.1.4-rasm Murakkab rostlash organning
funksional sxemasi
|
5.1.5-rasm Murakkab rostlash organning
algoritmik struktur sxemasi
|
Bu rostlovchi organlar murakkab rostlash organlar tarkibiga kiradi va ularning uzatish funksiyasi yuqorida ko‘rsatilgan klapanli rostlash organlar uchun aniqlangan K va unga ketma-ket bo‘lgan integral bo`g`in(maxovikli vintli shtok) xisoblanadi:
Bu erda T –integrallash vaqti Demak, umumiy holda
W ( p) m 1/ T ( p)
W ( p) p.o k / T ( p)
(5.1.5)
(5.1.6)
|